Jolanta B.Bula
Barrister and Solicitor, Notary Public
Small Claims court
- Co to jest Small Claims Court?
- Sprawy rozstrzygane w Small Claims Court
- Zanim pójdziesz do sądu
- Procedura w Small Claims Court
- Wygraliśmy - i co dalej?
- Odzyskanie rzeczy
- Odzyskanie pieniędzy
- Czy w Small Claims Court potrzebny jest prawnik?
Co to jest Small Claims Court?
To nie specjalny budynek czy sala sądowa, ale wydział sądu
ogólnego zwanego w Ontario General Division. Dla tego wydziału
statut prowincjonalny ustanowił specjalną procedure, która upraszcza proces
sądowy w mniejszych sporach cywilnych.
Sprawy rozstrzygane w Small Claims Court
Do Small Claims Court można wnosić różne sprawy cywilne. Można sądzic się tam o odszkodowanie za poniesioną stratę, o zwrot długu, o zwrot rzeczy, która do nas należy. Jedynym ograniczeniem jest bezwzględny pieniężny limit roszczenia. Przed tym sądem można prosić o odszkodowanie, czy zwrot pieniędzy lub rzeczy o wartości do 10000 dolarow. Wymaganie to jest bardzo sztywne. Jeśli ktoś winien nam jest 12000, nie mozemy wnieść przeciw niemu dwóch spraw, każdej o 6000. Nie możemy tez wnieść sprawy o 10000, a po wygranej procesować się o resztę przed sądem ogólnym. Najbardziej popularne sprawy rozstrzygane przez Small Claims Court to roszczenia o zwrot długu lub naprawienie szkody. Dług, to ustalona z góry suma pieniężna, która powinna być zwrócona zgodnie z umową zawartą miedzy stronami. Przykładami długu mogą być: nie zapłacona pożyczka, czek bez pokrycia (NSF), pieniądze za rzeczy sprzedane i dostarczone itd. Przykładami szkody są: utrata, zranienie, pogorszenie jakości, zniszczenie spowodowane czyimś niedbalstwem lub lekceważeniem (negligence) lub wypadkiem spowodowanym przez osobę w stosunku do drugiej osoby lub rzeczy. Do spraw, których sąd ten nie rozstrzyga, należą np. sprawy z prawa rodzinnego, sprawy o zniesławienie, ochrona patentów i praw autorskich, itp.
Pójście przed sąd powinno być zawsze traktowane jako rozwiązanie, do którego sięgamy dopiero wtedy, gdy wszystkie inne metody osiągniecia naszego celu zawiodą. Dlatego zawsze przed pójsciem do sądu należy skontaktować się ze stroną przeciwną i poinformować ją o naszych zamiarach. Najlepiej zrobić to w formie listu, nazywanego przez prawników demand letter. W liście tym dokladnie określamy nasze wymagania i dajemy przeciwnikowi rozsądny czas na ich wypełnienie. Dobrze jest dać przeciwnikowi co najmniej dwa tygodnie na ustosunkowanie się do listu, tzn. na spłacenie długu, oddanie rzeczy lub choćby na probę załatwienia z nami dogodnych terminów płatności. W liście należy też wyraźnie poinformować adresata, że w razie niespelnienia naszych wymagań, wniesiemy sprawę do sądu.
W wielu wypadkach samo zagrożenie sądem wystarczy, aby nasz przeciwnik zaczął traktować nas poważnie. Jeśli jednak dalej nas ignoruje, lub uważa, że nie mamy racji, możemy wtedy na serio rozważyć pójście do sądu. W podjęciu decyzji, czy warto, może nam pomóc zadanie sobie następujących pytań:
- Czy mamy przekonywujące dowody na poparcie naszego stanowiska?
- Dowodami takimi mogą być: list kredytowy, kopia niezapłaconego rachunku, zaświadczenie lekarskie, czek z pieczątka NSF, itd.
- Czy koszta poniesione przez nas w celu odzyskania długu nie przekroczą wartości samego długu? (Patrz niżej o procedurze wykonania wyroku)
- Czy w razie wygranej pozwany będzie miał z czego zapłacić?
Dwa ostatnie pytania są ważne, o ile chodzi nam o coś więcej, niż tylko moralną satysfakcję z wygranej sprawy.
Procedura w Small Claims Court
Osoba wnosząca sprawę przed sąd, nazywana powodem (plaintiff) inicjuje proces przez wypełnienie i zlożenie w miejscowym sądzie formularza zwanego Claim. Formularz ten zawiera następujące informacje:
- Dane dotyczące naszego przeciwnika, którego przed sądem nazywać będziemy pozwanym (defendant). Jeśli pozwanym jest osobą, potrzebujemy jej imię, nazwisko i dokładny adres. W przypadku biznesu, np. korporacji, musimy znać jego dokładną nazwę i adres siedziby biura - mogą one się różnić od nazwy i adresów, pod którymi biznes spotyka się ze swymi klientami.
- Typ roszczenia (na przykład nie spłacony dług, nie zapłacona usługa, zerwany kontrakt, czek bez pokrycia, wypadek samochodowy, uszkodzenie własności i inne).
- Szczegółowy opis długu lub szkody.
- Czego powód domaga się od pozwanego. Powód może domagać się między innymi:
- określonej sumy pieniędzy za poniesioną szkodę lub niesplacony dlug ,
- zwrotu kosztów sądawych (opłaty sądowej, kosztów wynajęcia prawnika),
- procentu od wartości roszczenia liczonego od momentu poniesienia szkody do czasu uzykania wyroku (prejudgment interest) i do momentu całkowitej spłaty zasądzonej sumy (postjugdment intereset)
Claim pobiera się, składa i rejestruje w miejscowym sądzie. Opłata za zarejestrowanie pozwu wynosi średnio 50 dolarow. Sekretarz sądowy (court clerk) wpisuje numer w prawym górnym rogu formularza. Na ten numer powód będzie się powoływać, gdy zadzwoni do sądu po informacje o stanie sprawy. Do formularza dolącza się kopie wspierających dokumentów, n.p. rachunków, dowodów wpłaty, czeków itd. Jeśli dokumenty są sporządzone w innym języku, niż angielski, trzeba też dołączyć ich tłumaczenie (poświadczone notarialnie). Po zarejestrowaniu formularza otrzymuje się jego kopię.
Od 1. kwietnia 1996 r. zrezygnowano z doręczania roszczenia do pozwanego przez urzędnika sądowego (bailiff). Jest to teraz obowiązek powoda. Pozwany jest zobowiązany do złożenia swojej pisemnej obrony w ciągu 20 dni od doręczenia roszczenia. Po 20 dniach, jeśli pozwany złożył swoją obrone, powód ma prawo do wyznaczenia terminu rozprawy. Termin ten ustala sie z sekretarzem sądowym.
W większosci przypadków zanim dojdzie do rozprawy, sędzia kieruje sprawę na tzw. "pre-trial conference". Jest to nieformalne spotkanie stron z sędzią, podczas którego sędzia oceni, czy istnieją podstawy do załatwienia sprawy polubownie, bez rozprawy. Sędzia bada, czy właściwe osoby pojawiają się na formularzu jako powód i pozwany, czy powód ma słuszne roszczenie. Jest to dobry moment dla sędziego, aby wyjaśnić stronom nie reprezentowanym przez prawnika obowiązujace prawo i sposób dalszego postępowania w czasie rozprawy. Gdy polubowne załatwienie sprawy nie jest możliwe, sędzia wyznacza termin rozprawy.
Gdy pozwany nie złoży formalnej obrony w ciągu przepisowych 20 dni od doręczenia roszczenia, powód jest uprawniony do decyzji sądowej. Może wtedy otrzymać tzw. default judgement. W pewnych przypadkach sekretarz sądowy może podpisać decyzję sądową, w innych natomiast sędzia musi ocenić i zdecydować, czy roszczenie może być przyznane bez dodatkowych dokumentów udowadniających wartość roszczenia.
Załóżmy, że nasza sprawa w Small Claims Court zakończyla się pomyślnie. Sędzia zasądził ci sumę pieniężną, lub zwrot rzeczy zgodnie z twoim roszczeniem. Czy to oznacza, że już jesteś w posiadaniu zasądzonych pieniędzy lub rzeczy od swojego dłużnika? Niestety nie.
Większosc ludzi nie wie, że orzeczenie sądowe nie powoduje automatycznie tego, że przegrywająca strona od razu wypisze czek lub zwróci daną rzecz. O wiela za często niestety zdarza się, że osoba, na rzecz której orzeczenie zostało przysadzone, odkrywa ze zdumieniem, że samo orzeczenie nie zaspokaja a jedynie "uprawnia do zaspokojenia" roszczenia. Wykonanie orzeczenia sądowego to następny etap batalii, czesto długotrwały i nie zawsze skuteczny. Proces wykonawczy musi byc zainicjowany przez osobę, na rzecz której orzeczenie zostało zasądzone. Sposób zaś jego wykonania, czyli procedury przy tym stosowane, określaja przepisy Small Claims Court. Procedury te zależą od tego, czy wchodzi w grę odzyskanie rzeczy, czy pieniędzy.
Wykonanie orzeczenia o odzyskanie rzeczy odbywa się za pomocą nakazu dostarczenia (writ of delivery). Prośbę o wydanie takiego nakazu składa się w sądzie na piśmie. Dołącza się do niego pisemne oświadczenie (affidavit). Sekretarz sądowy wydaje na tej podstawie nakaz (writ of delivery) i kieruje go do urzednika sądowego zwanego bailiff. Ten z kolei dokona zajęcia rzeczy i odda ją osobie, która powinna ją otrzymać zgodnie z orzeczeniem sądowym. Gdy zdarzy się, ze bailiff nie może znaleźć zasądzonej rzeczy (np. roweru), posiadacz wyroku może złożyć wniosek do sądu z prośbą o zajęcie przez bailiffa innej rzeczy w zamian. Bailiff dostarcza tę inną rzecz do sądu i sąd decyduje, co z tą rzeczą zrobić.
Istnieja trzy sposoby wykonania orzeczenia o odzyskanie pieniędzy. Wierzyciel może:
- zająć i sprzedać jakąś rzecz,
- zająć i sprzedać grunt lub ziemię,
- zająć dług należny dłużnikowi od osób trzecich.
Aby zająć i sprzedać jakąś rzecz, wierzyciel musi złożyć pisemną prośbę do sądu o wydanie nakazu zajęcia i sprzedaży (writ of seizure and sale), skierowany do bailiff, który ten nakaz wykona. Taki nakaz jest ważny 12 miesięcy od daty wydania. Jednakże w razie niemożności zajęcia w tym terminie nakaz może być przedłużony o następne 12 miesięcy. Po zajęciu danej rzeczy bailiff zawiadamia wierzyciela i dłużnika o terminie sprzedaży tej rzeczy. Bailiff może zażądać od wierzyciela depozytu pieniężnego na pokrycie kosztów związanych z wykonaniem orzeczenia.
Następna, prawdopodobnie najbardziej skuteczną metodą wykonania orzeczenia jest zajęcie i sprzedaż nieruchomości, najczęściej domu. Na podstawie pisemnej prośby wierzyciela sąd wyda nakaz zajęcia i sprzedaży nieruchomości skierowany do miejscowego szeryfa. Szeryf złoży ten nakaz do zarejestrowania w rejestrze nieruchomosci (Land Registry i Land Titles Office). Ten nakaz powoduje zajęcie wszystkich zarejestrowanych nieruchomości dłużnika w danej jurysdykcji. Jest on ważny przez sześć lat z możliwością przedłużenia o następne sześć lat. Nakaz taki stanowi obciążenie na nieruchomości aż do czasu spłacenia długu przez dłużnika. Innymi słowy, każdy nowy właściciel nabędzie tę nieruchomość z informacja o jej obciążeniu, to znaczy z ryzykiem, że ta nieruchomość może zostać sprzedana na podstawie nakazu zgodnie z instrukcjami wierzyciela. Z tego powodu potencjalni nabywcy takiej nieruchomości będą nalegać na spłacenie długu przez dłużnika przed zamknięciem transakcji kupna, aby uwolnić nieruchomość od obciążenia.
Ostatni omawiany sposób wykonania orzeczenia sądowego to dokonanie zajęcia u osoby trzeciej, czyli garnishment. Na podstawie tej procedury można odzyskać zasądzone pieniądze np. z kont bankowych, lub z pensji wypłacanej pozwanemu przez jego pracodawcę.
Czy w Small Claims Court potrzebny jest prawnik?
Odpowiedź na to pytanie nie jest jednoznaczna. Zależy ona głównie od stopnia skomplikowania sprawy.
Procedura sądowa nie wymaga obecności prawnika nawet w sądzie ogólnym. Jednakże zawiłości techniczne sprawiają, że osoba, która nie jest reprezentowana, ma duże szanse przegrania sprawy z powodu nie zachowania terminów, nie dotrzymania wymagań proceduralnych dotyczących składania wniosków, powoływania się na dowody rzeczowe itd.W sądzie tym sędzia nie ma prawa ingerowania z wlasnej inicjatywy na korzyść osoby, która przez nieznajomośćprawa ewidentnie zaprzepaszcza możliwość wygrania. W Small Claims Court wygląda to inaczej. Sedzia ma więcej mozliwości, aby pomóc osobie, o której racji jest przekonany. Jeśli nawet litera procedury nie pozwala mu na to, może on nagiąć tę literę, aby sprawiedliwości stało się zadość. Jednakże idąc do sądu nie możemy na to liczyć. Musimy najpierw przekonać sędziego o naszej racji a w przypadku kłopotów proceduralnych w dodatku trafić na sędziego, który będzie chciał skorzystać ze swych uprawnień odstępowania od normy. W osiągnieciu tych celów pomoc prawnika może się okazać bardzo skuteczna.
Często się zdarza, że pomoc prawnika ogranicza się do wstępnej oceny, czy warto ze sprawą pójść do sądu. Uczciwy prawnik nie będzie pchał klienta do rozprawy, jeśli widzi, że szanse sukcesu są minimalne. Typowym przykładem jest sądzenie się z osobą, która nie ma pieniędzy, ani żadnej wartościowej rzeczy, którą możnaby obciążyć na poczet wyroku. Rola prawnika może się też zakończyć na przygotowaniu klienta do samodzielnego wystąpienia przed sądem, lub na poradzie, co zrobić z uzyskanym już wyrokiem. Oczywiście prawnik przydaje się także przed samym sadem - to przeciez jego zawód, do którego przygotowały go długie lata studiów, kursów i praktyk. Zachęcam Państwa do wstępnej rozmowy z prawnikiem, w której Państwa szanse zostaną ocenione i porównane z ewentualnymi kosztami prawnymi. Taka wstępna rozmowa nic nie kosztuje, jest tak przynajmniej w moim biurze.
Disclaimer: This article does not constitute a legal advice or express a legal opinion. A specific situation, however typical, should be always assessed by a lawyer based on the actual facts.
Uwaga: Ten artykuł nie moze być traktowany jako porada prawna ani nie wyraża opinii prawnej. Każda sytuacja, typowa lub nietypowa musi być zawsze rozważona przez prawnika na podstawie faktów..
Czy masz pytanie z dowolnej dziedziny prawa?
Naciśnij tutaj!